چگونه با طراحی و اجرای درس مبتنی بر آزمایش و مشاهده، مهارت پیش‌بینی و نتیجه‌گیری علمی را در دانش‌آموزان پایه دوم ابتدایی پرورش دهیم؟

مشخصات فایل:

✔ فرمت: Word (قابل ویرایش)
✔ تعداد صفحات: 55 صفحه

✔ زبان: فارسی

فهرست مطالب:

چکیده
کلمات کلیدی
مقدمه
1- هدف و اهمیت درس
2- توصیف درس
3- طرح مسأله
4- روش تحقیق
5- تجزیه و تحلیل درس
6- مشکلات و چالش‌ها
7- یافته‌ها
8- نتیجه‌گیری و پیشنهادات
منابع

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی چگونگی پرورش مهارت پیش‌بینی و نتیجه‌گیری علمی در دانش‌آموزان پایه دوم ابتدایی از طریق طراحی و اجرای درس مبتنی بر آزمایش و مشاهده انجام شده است. یادگیری علوم تجربی در دوره ابتدایی زمانی می‌تواند اثربخشی بیشتری داشته باشد که دانش‌آموزان از دریافت‌کننده صرف اطلاعات علمی به یادگیرندگانی فعال، جست‌وجوگر و پرسشگر تبدیل شوند و فرصت داشته باشند مفاهیم علمی را از طریق مشاهده پدیده‌ها، طرح پرسش، بیان حدس و پیش‌بینی، انجام آزمایش، ثبت مشاهدات، مقایسه یافته‌ها و نتیجه‌گیری کشف و تجربه کنند. در بسیاری از کلاس‌های درس، دانش‌آموزان ممکن است مفاهیم علمی را به‌صورت شفاهی یا حفظی یاد بگیرند، اما در موقعیت‌های جدید نتوانند از آموخته‌های خود برای پیش‌بینی یک پدیده یا توضیح نتیجه یک فعالیت استفاده کنند؛ ازاین‌رو توجه به مهارت‌های فرایندی علوم، به‌ویژه مشاهده، پیش‌بینی و نتیجه‌گیری، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این درس‌پژوهی تلاش شد با طراحی یک موقعیت یادگیری فعال و متناسب با ویژگی‌های شناختی دانش‌آموزان پایه دوم ابتدایی، زمینه‌ای فراهم شود تا دانش‌آموزان به‌جای شنیدن مستقیم پاسخ از معلم، خود در فرایند کشف و یادگیری مشارکت کنند. نقطه آغاز درس، ایجاد یک موقعیت مسئله‌محور و قابل مشاهده برای دانش‌آموزان بود؛ به‌گونه‌ای که آنان با یک پدیده ساده و ملموس مواجه شوند و درباره آن سؤال‌هایی را مطرح کنند. سپس از دانش‌آموزان خواسته شد پیش از انجام آزمایش، درباره نتیجه احتمالی فعالیت اظهار نظر کنند و توضیح دهند که به نظر آنان چه اتفاقی رخ خواهد داد و چرا چنین پیش‌بینی‌ای دارند. در این مرحله تلاش شد تمام پیش‌بینی‌ها بدون قضاوت فوری از سوی معلم شنیده و ثبت شوند تا دانش‌آموزان احساس امنیت کرده و با آزادی بیشتری افکار و برداشت‌های خود را بیان کنند. سپس دانش‌آموزان در گروه‌های کوچک سازمان‌دهی شدند و با استفاده از وسایل ساده و در دسترس، فعالیت آزمایشی را انجام دادند. نقش معلم در این فرایند بیشتر هدایت، طرح پرسش، فراهم‌کردن ابزار، نظارت بر فعالیت گروه‌ها و کمک به جهت‌دهی تفکر دانش‌آموزان بود و از ارائه پاسخ مستقیم تا حد امکان پرهیز شد. دانش‌آموزان در جریان اجرای فعالیت، پدیده مورد نظر را با دقت مشاهده کردند، تغییرات ایجادشده را مورد توجه قرار دادند و یافته‌های خود را به شکل ساده ثبت یا برای اعضای گروه بیان کردند. یکی از اهداف مهم فعالیت این بود که دانش‌آموزان بتوانند میان «آنچه فکر می‌کردند اتفاق خواهد افتاد» و «آنچه واقعاً مشاهده کردند» ارتباط برقرار کنند. پس از پایان آزمایش، گفت‌وگوی کلاسی شکل گرفت و دانش‌آموزان پیش‌بینی‌های اولیه خود را با نتایج به‌دست‌آمده مقایسه کردند. در این مرحله، معلم با طرح پرسش‌هایی مانند «چه چیزی مشاهده کردید؟»، «آیا نتیجه همان چیزی بود که پیش‌بینی کرده بودید؟»، «اگر پیش‌بینی شما با نتیجه آزمایش متفاوت بود، علت چه می‌تواند باشد؟»، «از این آزمایش چه چیزی یاد گرفتید؟» و «بر اساس مشاهده خود چه نتیجه‌ای می‌توانید بگیرید؟» دانش‌آموزان را به سمت استدلال و نتیجه‌گیری هدایت کرد. این پرسش‌ها موجب شد فرایند یادگیری از سطح مشاهده ساده فراتر رفته و دانش‌آموزان تلاش کنند برای یافته‌های خود توضیح ارائه دهند.